Een écht statuut voor onthaalouders
Een aankondiging in dichte mist…
België telt 10.000 onthaalouders die zich dagelijks ontfermen over heel wat kindjes. Deze onthaalouders stelden heel wat hoop in het ministerieel ontwerpakkoord dat onlangs werd voorgesteld. Totnogtoe beschikten ze immers over niet meer dan een minimaal sociaal statuut (geen betaald verlof, geen pensioen, geen recht op werkloosheid…). Het voorstel, dat in januari 2011 van kracht zou worden, geeft deze werknemers eindelijk uitzicht op een volwaardig statuut, zoals de sector al zo lang eist. Maar er blijven nog heel wat vragen onbeantwoord. Zo bestaat er de grootste onduidelijkheid in verband met de financiering van dit statuut. De budgetten van de gemeenschappen zijn namelijk te beperkt om dit volledig te dragen, terwijl een engagement van de federale overheid uitblijft…
Maar het opeisen van een volwaardig statuut is niet enkel een geldkwestie. Het gaat vooral over een basisrecht voor duizenden mannen en vrouwen, nl. volwaardige erkenning krijgen voor de uitoefening van een beroep en alle individuele sociale rechten kunnen genieten die hiermee verbonden zijn. Werknemers, vakorganisaties en sectorale werkgeversverbonden vragen aan de federale regering al jaren naar een echt arbeidsstatuut voor onthaalouders en naar de nodige middelen om dit waar te maken. Maar het princiepsakkoord dat de Minister van Werk op het beperkt ministerieel comité van 12 februari sloot zorgt eerder voor onzekerheid dan voor oplossingen. Zal wel kunnen worden voldaan aan wat voor 1 januari 2011 werd aangekondigd als eerste stap naar een volwaardig statuut?
De verwijzing naar het statuut van huisarbeider: uit de oude doos!
De sociale partners zijn er zich terdege van bewust dat onthaalouders in een bijzondere situatie verkeren: ze vangen thuis kinderen op. Er zijn dus specifieke overeenkomsten nodig, onder meer rond arbeidsduur. Om dit probleem op te lossen, stelt Minister Milquet voor om terug te grijpen naar de bepalingen van het contract voor huisarbeid. Onaanvaardbaar! Onthaalouders zijn geen arbeiders die huishoudelijke taken verrichten: ze dragen gelijktijdig de verantwoordelijkheid voor 4 of 5 kinderen en hebben een belangrijke maatschappelijke en opvoedende rol.
Eenzelfde sociaal statuut met dezelfde verplichtingen voor alle werknemers in alle structuren voor kinderopvang
Laten we het einddoel van het volwaardig statuut niet uit het oog verliezen: het gaat erom de sociale situatie van de onthaalouders gelijk te schakelen met die van het personeel in collectieve opvangstructuren. De functie van kinderverzorg(st)er geldt daarbij als referentie voor loon en kwalificatie. We kunnen maar moeilijk begrijpen dat de vereiste kwalificatiecriteria voor de opvang van kinderen verschillen naargelang van het soort opvangstructuur. Er moet dus worden voorzien in opleidingstrajecten en systemen voor validering van competenties om die waarborgen te bieden.
De federale overheid wentelt de kost van het volwaardig statuut af op de gemeenschappen
De Minister van Werk minimaliseert de kost van het volwaardig statuut. De initiële toekenning van een vast loon dat minstens gelijk is aan het gewaarborgd gemiddeld minimum maandinkomen (GGMMI) laat de federale overheid zelfs toe om besparingen te realiseren ten opzichte van de afschaffing van de werkloosheidsuitkeringen voor inkomensverlies en om nieuwe inkomsten te halen uit de inning van de bedrijfsvoorheffing. Tegelijk zullen de gemeenschappen een deel van die lonen moeten subsidiëren (vakantiegeld, eindejaarspremie, …). Er is een overgangsperiode voorzien waarbinnen nieuw aangeworven onthaalouders automatisch een arbeidsovereenkomst toegekend zouden krijgen terwijl de huidige onthaalouders over een periode van vijf tot zeven jaar zouden beschikken om naar het nieuwe systeem over te stappen. Het weze duidelijk dat, eens de meerderheid van onthaalouders een contract heeft, de financiële last veel groter zal zijn dan wat Minister Milquet geraamd heeft. Vergeten we ook niet dat de verwijzing naar het GGMMI slechts een eerste stap vormt. De doelstelling is wel degelijk om op termijn tot eenzelfde loonniveau te komen als dat van een kinderverzorg(st)er in een collectieve structuur.