becomeAMember.title

becomeAMember.description

newsletter.newsletter

newsletter.description

newsletter.subscribe

Psychosociale risico's

02/01/2022 | FR / NL
Wat is een psychosociaal risico?
Welke procedures zijn voorzien als ik schade ondervind als gevolg van psychosociale risico’s?
Kan ik klacht indienen in geval van geweld, pesterijen en ongewenst seksueel gedrag op het werk?
Ben ik beschermd als ik klacht indien wegens schade als gevolg van psychosociale risico’s?

Sinds 2014 is een nieuwe wetgeving betreffende de psychosociale risico’s in werking getreden. Je werkgever is ertoe gehouden de nodige maatregelen te treffen om de psychosociale risico’s op het werk te voorkomen, om de schade ten gevolge van deze risico’s te voorkomen of om deze schade te beperken.

Wat is een psychosociaal risico?

De psychosociale risico’s op het werk worden gedefinieerd als de kans dat één of meerdere werknemers psychische schade ondervinden, die al dan niet kan gepaard gaan met lichamelijke schade, ten gevolge van een blootstelling aan de elementen van de arbeidsorganisatie, de arbeidsinhoud, de arbeidsvoorwaarden, de arbeidsomstandigheden en de interpersoonlijke relaties op het werk, waarop de werkgever een impact heeft en die objectief een gevaar inhouden.

De bekendste uitingen van psychosociale risico’s op het werk zijn stress, burn-out en conflicten verbonden aan het werk en geweld, pesterijen en ongewenst seksueel gedrag op het werk.

De psychosociale risico’s op het werk zijn complex omdat de oorzaken ervan meerdere factoren omvatten en de gevaren zich kunnen voordoen op meerdere niveaus:

De structuur van de organisatie (horizontaal – verticaal), de taakverdeling, de werkprocedures, de beheersinstrumenten, de managementstijl en het algemeen beleid dat in de onderneming wordt gevoerd.

De taken van de werknemer. De arbeidsinhoud omvat onder meer de complexiteit en de variatie van de taken, de emotionele belasting (relatie met het publiek, contact met leed, …), de psychische belasting (onder meer verbonden aan de moeilijkheidsgraad van de taken), de lichamelijke belasting en de duidelijkheid van de taken.

Alles wat betrekking heeft op de modaliteiten van de uitvoering van de arbeidsverhouding, zoals de aard van de overeenkomst en het type werkrooster (nachtarbeid, werken in ploeg, atypische uren, …), de opleidingsmogelijkheden, het loopbaanbeheer en de evaluatieprocedures.

De materiële omgeving waarin het werk wordt verricht, zoals de in- richting van de arbeidsplaatsen, de arbeidsmiddelen, het lawaai, de verlichting, de gebruikte stoffen en de werkhoudingen.

De interne relaties (tussen werknemers, met de directe chef, met de hiërarchische lijn, …) en de relaties met derden, de mogelijkheden tot contact, de communicatie, … Ook de kwaliteit van de relaties (samenwerking, integratie, …) vallen hieronder.

De wetgeving betreffende de psychosociale risico’s behandelt ook geweld, pesterijen en ongewenst seksueel gedrag op het werk.

Welke procedures zijn voorzien als ik schade ondervind als gevolg van psychosociale risico’s?

In eerste instantie kan je een verzoek tot informele psychosociale interventie indienen. Je moet een beroep doen op de vertrouwenspersoon of op de preventieadviseur, bijvoorbeeld als er geen vertrouwenspersoon is aangewezen in de onderneming.

Zoals de naam aangeeft, is deze procedure informeel. Ze bestaat er dus in dat op informele wijze wordt gezocht naar oplossingen door middel van:

  • gesprekken;
  • een interventie bij een andere persoon van de onderneming (inzonderheid bij een lid van de hiërarchische lijn);
  • of een verzoening tussen de betrokken personen voor zover zij hiermee akkoord gaan.

De procedure probeert vooral de dialoog te herstellen, je werkgever wordt niet aangemaand om maatregelen te nemen. Als dit geen resultaat oplevert, kan je nog altijd een formele psychosociale interventie aanvragen.

In het kader van het verzoek tot formele psychosociale interventie richt je je tot de preventieadviseur. Je mag je in dit geval niet tot de vertrouwenspersoon richten.

Deze formele procedure houdt in dat je aan je werkgever vraagt om de gepaste collectieve en individuele maatregelen te nemen op basis van een analyse van de specifieke arbeidssituatie van de verzoeker en op basis van de voorstellen van maatregelen die werden gedaan door de preventieadviseur en die opgenomen zijn in een advies.

Kan ik klacht indienen in geval van geweld, pesterijen en ongewenst seksueel gedrag op het werk?

Ja, je hebt drie opties:

  • ofwel kies je voor de interne weg (verzoek tot psychosociale interventie bij de preventieadviseur),
  • ofwel wend je je tot de ambtenaren belast voor toezicht (sociale inspecteurs),
  • ofwel span je een procedure aan bij de bevoegde rechtbank.

Ben ik beschermd als ik klacht indien wegens schade als gevolg van psychosociale risico’s?

Opgelet, je bent niet beschermd als je een verzoek tot informele psychosociale interventie (voor geweld, pesterijen of ongewenst seksueel gedrag op het werk of voor andere psychosociale risico’s op het werk) of een verzoek tot formele psychosociale interventie voor psychosociale risico’s die geen geweld, pesterijen of ongewenst seksueel gedrag op het werk zijn, indient.

Je bent wel beschermd als:

  • je een verzoek tot formele psychosociale interventie voor feiten van geweld, pesterijen of ongewenst seksueel gedrag op het werk hebt ingediend bij de preventieadviseur psychosociale aspecten;
  • je een klacht hebt ingediend bij de inspectie van het Toezicht op het Welzijn op het Werk, om één van de volgende redenen:
    • je werkgever heeft geen preventieadviseur psychosociale as- pecten aangeduid.
    • je werkgever heeft geen wettige interne procedure voorzien.
    • volgens jou heeft de behandeling van het verzoek tot formele interventie er niet toe geleid dat een einde werd gesteld aan de feiten van geweld, pesterijen of ongewenst seksueel gedrag op het werk.
    • volgens jou werd de interne procedure niet wettig toegepast.
  • je een klacht hebt ingediend bij de politiediensten, bij het Openbaar Ministerie of bij de onderzoeksrechter, om één van de volgende redenen:
    • je werkgever heeft geen preventieadviseur psychosociale aspecten aangeduid.
    • je werkgever heeft geen wettige interne procedure voorzien.
    • volgens jou heeft de behandeling van het verzoek tot formele interventie er niet toe geleid dat een einde werd gesteld aan de feiten van geweld, pesterijen of ongewenst seksueel gedrag op het werk.
    • volgens jou werd de interne procedure niet wettig toegepast.
    • de interne procedure is niet geschikt, gelet op de ernst van de feiten waarvan je het voorwerp bent geweest.
    • je een rechtsvordering instelt (of als voor jou een rechtsvordering wordt ingesteld) met het oog op het laten gelden van je rechten in het kader van de bescherming tegen geweld, pesterijen of ongewenst seksueel gedrag op het werk;
    • je optreedt als directe getuige in het kader van het onderzoek van een verzoek tot formele psychosociale interventie voor feiten van geweld, pesterijen of ongewenst seksueel gedrag op het werk en als je optreedt als getuige in rechte.

Om de bescherming te kunnen genieten, moet je in je klacht vermelden in welke van deze gevallen je je bevindt.

Het feit dat je je verzoek tot interventie intrekt tijdens de loop van de procedure, betekent niet dat er een einde komt aan de bescherming.

Vraag gerust raad aan je gewestelijke BBTK-afdeling als je slachtoffer bent van een psychosociaal risico of van pesterijen.